Các yếu tố bối cảnh thúc đẩy và rào cản trong triển khai mô hình phòng chống đuối nước trẻ em tại trường học Việt Nam: một nghiên cứu định tính sử dụng khung lý thuyết CFIR
Tóm tắt
DOI: 10.53522/ytcc.vi73.03
Ngày nhận bài: 20/10/2025
Ngày gửi phản biện: 30/10/2025
Ngày duyệt bài: 25/12/2025
Đặt vấn đề: Triển khai thành công các can thiệp y tế công cộng đòi hỏi hiểu biết sâu về bối cảnh triển khai. Tại Việt Nam, đánh giá can thiệp phòng chống đuối nước trẻ em thường tập trung vào kết quả đầu ra, thiếu phân tích hệ thống về yếu tố bối cảnh. Nghiên cứu này sử dụng khung lý thuyết tổng hợp cho nghiên cứu triển khai (CFIR) để đánh giá các yếu tố bối cảnh của mô hình "Dạy bơi an toàn và kỹ năng an toàn trong môi trương nước" cho trẻ em từ 6-16 tuổi tại Quảng Trị (2022-2025).
Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu định tính với 17 phỏng vấn sâu và 16 thảo luận nhóm ở nhiều cấp triển khai. Dữ liệu được phân tích theo phương pháp phân tích chủ đề dựa trên khung CFIR.
Kết quả: Về bối cảnh bên ngoài, mô hình được thúc đẩy bởi khung pháp lý đầy đủ, cam kết chính trị của địa phương, kinh nghiệm từ mô hình trước đó và nhu cầu cấp thiết và sự ủng hộ của cộng đồng, tính kết nối và cạnh tranh với các mô hình khác cao. Rào cản là những sự cố ngoài dự kiến (thiên tai, bệnh đau mắt đỏ), sự e ngại ban đầu của phụ huynh về an toàn dạy bơi. Về bối cảnh bên trong, các yếu tố thúc đẩy là cấu trúc quản lý đa tầng và phối hợp liên ngành hiệu quả và văn hóa “lấy học sinh và việc học làm trung tâm”. Rào cản là nguồn lực địa phương và ngân sách hạn chế, thiếu bể bơi và những sự cố ngoài dự kiến.
Kết luận: Thành công của mô hình phản ánh hệ sinh thái triển khai thuận lợi, nơi các yếu tố tích cực bù đắp cho rào cản. Khung CFIR là công cụ hữu ích trong giai đoạn tiền triển khai nhằm tối ưu hóa chiến lược và tăng tính bền vững của can thiệp.